Het pessarium is een koepelvormig siliconen kapje met een soepele rand. Je brengt het zo in de vagina dat de voorste rand achter het schaambeen rust en de achterste rand in het achterste gewelf. Het bedekt de baarmoedermond en maakt als het ware een nieuw plafond in de vagina. Hierdoor kunnen de zaadcellen de baarmoeder niet binnenkomen. De duurzaamheid is afhankelijk van onderhoud en gebruik, maar tenminste een jaar.
Een arts of verpleegkundige meet je het pessarium aan, zodat het precies goed past. Een goed passend pessarium schuift dan ook niet van zijn plaats. Het inbrengen van een pessarium moet even geleerd worden, maar is niet moeilijk. Voor het inbrengen smeer je het pessarium in met zaaddodend glijmiddel. Dit doodt de zaadcellen in de uren na het seksuele contact.
Een pessarium is ongeveer net zo betrouwbaar als een condoom, mits het goed past en je het goed gebruikt. Als iemand veel aankomt of afvalt kan de maat van een pessarium veranderen. Dat kan ook gebeuren na een bevalling of een buikoperatie.